Kosmos

  •  

    Analogowe stacje kosmiczne

Co to są środowiska analogiczne?

Człowiek przebywa w wielu środowiskach, które można nazwać mianem ekstremalnych (extreme environments; EE). Zaliczyć można do nich np. otoczenie o skrajnych temperaturach, ekstremalnym poziomie ciśnienienia atmosferycznego, z mikrograwitacją, zakłócające rytmy okołodobowe, miejsca stwarzające duże ryzyko urazu fizycznego, zatłoczone lub totalnie bezludne. Nie zawsze jest możliwe bezpośrednie badanie zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych, stąd czasem stosuje się tzw. środowiska analogiczne, które wykazują pewne podobieństwa w zakresie czynników oddziałujących na zachowanie człowieka. Warunki analogiczne wykorzystywane są szczególnie do zrozumienia zachowania człowieka podczas lotów w kosmos i pracy w stacjach kosmicznych. Badania w przestrzeni kosmicznej są skomplikowane, drogie i mogą być prowadzone na ograniczonej populacji, stąd obserwacje i eksperymenty w środowiskach analogicznych stanowią bardzo przydatne źródło wiedzy.

Jak działają analogowe stacje kosmiczne?

Analogię do badań zachowania człowieka w przestrzeni kosmicznej mogą stanowić m.in. stacje polarne, platformy wiertnicze, okręty podwodne, czy naturalnie odizolowane małe społeczności. Wiele informacji można również uzyskać prowadząc badania eksperymentalne, w których ochotnicy proszeni są o życie przez określony czas w odizolowanych i ekstremalnych warunkach. Na całym świecie działają liczne habitaty kosmiczne, będące analogową symulacją stacji kosmicznej. W obiektach tych analogowi astronauci decydują się na dobrowolną izolację w małych zespołach. Ich zachowanie poddawane jest obserwacji, prowadzone są również różne eksperymenty, co w rezultacie ma umożliwić jak najbardziej efektywne organizowanie rzeczywistych misji kosmicznych.

Programy analogowych badań kosmosu prowadzone są m.in. przez: Underwater Technology Center (NUTEC), NASA Extreme Environment Mission Operations (NEEMO), Desert Research and Technology Studies (D-RATS), Mars Desert Research Station Program, Arctic Mars Analog Svalbard Expedition (AMASE), Pavilion Lake Research Project (PLRP), Haughton Mars Project (HMP). W Polsce od 2017 działa Placówka Badawcza Lunares, która specjalizuje się w symulacji załogowych misji kosmicznych na Księżycu i Marsie.

Po co astronautom psycholog?

Astronauci funkcjonują w ekstremalnym środowisku, co oznacza, że oddziałują na nich liczne stresory fizyczne i psychologiczne, a przeżycie jednostki jest ściśle uzależnione od technologii oraz efektywności funkcjonowania całego zespołu. Od astronauty wymagana jest bardzo złożona adaptacja psychologiczna i fizjologiczna, stąd tak ważna rola psychologa zarówno w badaniach, jak i w szkoleniu przyszłych eksploratorów kosmosu. 

Ciągle niewiele wiadomo na temat adaptacji człowieka do długoterminowej misji kosmicznej, wnioski wyciągane są z dość ograniczonej liczby badań. Wiele doniesień o problemach psychologicznych występujących w przestrzeni kosmicznej opartych jest na dowodach anegdotycznych, stąd istnieje nieustanna potrzeba rozwoju współpracy psychologów i astronautów.  

Co badam?

W swoich badaniach skupiam się na analizie dynamiki grupy podczas symulowanych misji kosmicznych, obserwacji zmian emocjonalnych zachodzących u analogowych astronautów podczas izolacji, a także szukam odpowiedzi na pytanie, czy indywidualne predyspozycje osobowościowe i temperamentalne są kluczowe dla efektywnej adaptacji do życia w przestrzeni kosmicznej. 

Wiedza ta, oprócz zastosowania w organizacji rzeczywistych lotów kosmicznych, może mieć również przełożenie na wspieranie funkcjonowania ludzi w sytuacji pandemii czy proponowanie rozwiązań dla zespołów pracowniczych, w których efektywność współdziałania wszystkich członków jest kluczowa dla osiągnięcia celu.

Zainteresował Cię temat? Zapoznaj się z moimi pracami naukowymi